MUHAREBE LAFLARI
Kaç gündür Veçernapoşta'nın ifâdesine bakılırsa Türkiye hükümetiyle Bulgaristan muhârebe edecek değil, sanki muhârebe başlamış gibi anlaşılıyor. Mübalağanın; ahâliyi meraka düşürüb çok gazete satmak içün laf uydurmanın bu derecesine de insân kendisini hayretden alamıyor.

Vâkı'a hükümet-i seniye hazırlık görmüyor değil. Her sene olduğu gibi bu sene de komite lafları, komitacılık gürültüleri ağızlarda dolaşmağa ve alel-husus Bulgaristan'da yapılan mitinglerden sonra ba'zı fırkaların Türkiye'ye i'lânı harb edilmelidir diye bağırmaları ziyâdeleşmeğe başlaması üzerine ikinci, üçüncü orduyu derhâl techîze, asker göndermeğe başladı. Fakat acabâ Veçernapoşta'nın dediği gibi muhabere olacak mı ve yâhud muhârebe olmak ihtimâli var mıdır?

Bize kalırsa bu ihtimâl pek azdır. Türkiye tarafından tecâvüz vâkı' olmadıkdan sonra Bulgaristan'ın silâha sarılması ihtimâli olamaz. Böyle bir ihtimâl olurdu; meğer ki Bulgaristan elyevm Avrupa efkâr-ı umûmiyesini ve alel-mahsus Rusya ve Avusturya'nın himâyesini celbe muvaffak olsa idi! Halbuki Bulgaristan'ı bugün dört etrâfından düşman sarmışdır.

Avusturta Bulgaristan'a diş biliyor. Sırplar da boş durmuyor. Her halde Bulgaristan'ın bu düşmanlar arasında bir de Türkiye'ye i'lan-ı harb etmesi pek ma'kûl olamaz.

Farzefdelim ki Bulgarlar i'lan-ı harb etsin. Ne içün? Ne ümîdle? Makedonya'nın muhtâriyetini te'mîn içün mü?

Bulgaristan Makedonya'nın muhtâriyet idâresini te'mîn içün kan dökerdi; fakat bilâhare Makedonya bir hak ve nüfûz-u istishâbı ümîdi muhakkak olsa idi?! Bugün Avusturya, Sırbıye, Yunanistan gibi düşmanlar arasında Bulgaristan'ın böyle bir muvaffakiyet te'mini muhâlî temennî kâbilinden birşeydir demekde aslâ tereddüd etmeyiz.

Hal böyle olunca Bulgaristan Devlet-i Âliyye ile muhârebe etmez. Çünki böyle bir muhârebeden mazarratdan başka birşey beklemez.

Bulgaristan'ın bugün menfa'ati Devlet-i Aliyye dostluğundadır. Devlet-i Aliyye değil i'lan-ı harb etse, iki ay Bulgaristan'la kat-ı münâsebât etse Bulgaristan'ın bütün ticâreti zîr-ü zeber olur.

Bu hakâyık-ı siyâsiyeyi ise gerek prens hazretleri ve gerek Bulgar nüzzârı yakînen bildikleri içün dâimâ Devlet-i Aliyye dostluğunu iltizâm etmişler ve hattâ bu emel hayra mebnîdir ki İstanbul'u [..] elhâletü hâzihi mevkî'-i iktidârdan düşmemişlerdir.

Biz ba'zı Bulgar gazetelerinin bu nev'i işâatını hâl-i hazır kabinesini lekelemek içün kurulmuş bir takım siyasî, ictimâ'î desîselerden başka bir şeydir diyemeyiz. Her halde Bulgaritanla Türkiye arasında, şu zamanda muhârebe olmasını aslâ ümîd etmeyiz.